Tóm tắt AI
Hiển thị thêm
Nhanh chóng nắm bắt nội dung bài viết và đánh giá tâm lý thị trường chỉ trong 30 giây!
Các nhà giao dịch tiền điện tử mới thường chưa rõ sự khác biệt giữa giao dịch Giao ngay và Phái sinh, vì hai thị trường này có vẻ liên quan đến cùng loại tài sản. Tuy nhiên, giao dịch Giao ngay và Phái sinh khác nhau đáng kể về đặc điểm, mức độ rủi ro, trường hợp sử dụng, độ phức tạp và hình thức sở hữu tài sản.
Bybit cung cấp cả thị trường Giao ngay và Phái sinh để giao dịch tiền điện tử, với danh mục tài sản và sản phẩm vô cùng đa dạng. Khi sử dụng Tài khoản Giao dịch (UTA), bạn có thể hợp nhất tài sản tiền điện tử và giao dịch chéo tài sản trên thị trường Giao ngay và Phái sinh (Hợp đồng Vĩnh viễn, Hợp đồng Tương lai và Quyền chọn) trong cùng một tài khoản.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu kiến thức cơ bản về giao dịch Giao ngay và Phái sinh, đồng thời làm rõ sự khác biệt giữa hai hình thức này.
Những điểm chính:
Giao ngay và Phái sinh là hai thị trường giao dịch tiền điện tử chính. Trong đó, Giao ngay ít phức tạp, ít rủi ro và thân thiện hơn với người mới.
Ưu điểm chính của giao dịch Giao ngay là đơn giản, ít rủi ro hơn và cho phép bạn trực tiếp sở hữu tài sản được giao dịch. Trong khi đó, Phái sinh nổi bật nhờ cơ hội sử dụng đòn bẩy, khả năng linh hoạt mở vị thế mua/bán và sự phù hợp với các chiến lược phòng vệ.
Giao dịch Giao ngay là hoạt động mua và bán trực tiếp tiền điện tử, thường theo giá thị trường hiện tại và được thanh toán ngay. Khi giao dịch tiền điện tử trên thị trường Giao ngay, bạn trực tiếp sở hữu tài sản cơ sở. Ví dụ: nếu bạn mua Bitcoin (BTC) bằng lệnh Giao ngay, số coin sẽ được chuyển ngay cho bạn và hoàn toàn thuộc quyền sở hữu của bạn. Bạn có thể giữ các token này trong ví hoặc đầu tư vào những sản phẩm tài chính khác. Tương tự, khi bán BTC, bạn chuyển quyền sở hữu tài sản cho người mua và giao dịch được thanh toán ngay. Bạn chỉ thu được lợi nhuận từ giao dịch Giao ngay khi bán tài sản đã mua trước đó ở mức giá cao hơn.
Bạn cũng có thể bán ở mức giá cao rồi mua lại cùng tài sản ở mức giá thấp hơn để kiếm lời. Cách này về cơ bản có thể được xem là chiến lược bán khống Giao ngay.
Nhà giao dịch Giao ngay áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Một số người thực hiện các giao dịch trong ngày với thời gian nắm giữ cực ngắn, trong khi những người khác mua bán trong vài ngày hoặc vài tuần để tận dụng biến động giá ngắn hạn. Người có tầm nhìn dài hạn sẽ đầu tư bằng những chiến lược khác như nắm giữ lâu dài (HODL) và trung bình giá (DCA).
Để bắt đầu giao dịch Giao ngay trên Bybit, hãy đăng ký tài khoản, xác minh danh tính, truy cập mục Giao ngay trên giao diện giao dịch, chọn cặp muốn giao dịch (ví dụ: Tether (USDT) với BTC) và chọn loại lệnh Giao ngay. Hai loại lệnh Giao ngay cơ bản là lệnh Thị trường và lệnh Giới hạn. Lệnh Thị trường cho phép bạn mua hoặc bán tài sản ngay theo giá thị trường hiện tại. Trong khi đó, lệnh Giới hạn là chỉ thị mua hoặc bán tài sản khi giá đạt mức mục tiêu đã chỉ định hoặc tốt hơn. Phí giao dịch tiêu chuẩn đối với giao dịch Giao ngay trên Bybit là 0,1%.

So với Phái sinh, giao dịch Giao ngay có những ưu điểm chính gồm tính đơn giản, mức độ rủi ro thấp hơn, quyền sở hữu trực tiếp tài sản được giao dịch, tính minh bạch đối với người mới và không có rủi ro thanh lý.
Bên cạnh đó, nhược điểm chính của giao dịch Giao ngay gồm không có cơ hội sử dụng đòn bẩy trong các giao dịch Giao ngay tiêu chuẩn, bị giới hạn bởi số vốn hiện có và có thể xảy ra trượt giá. Trượt giá, tức chênh lệch giữa mức giá bạn đặt lệnh và mức giá thực tế khi lệnh được thực hiện, chủ yếu phát sinh do biến động thị trường.
Phái sinh là các hợp đồng tài chính cho phép bạn đầu cơ vào giá của một loại tiền điện tử mà không cần sở hữu tài sản đó. Ngoài đầu cơ giá, Phái sinh còn có thể được dùng để phòng vệ trước rủi ro giao dịch và tiếp cận cơ hội sử dụng đòn bẩy. Ba loại sản phẩm Phái sinh chính trên Bybit là Hợp đồng Vĩnh viễn, Hợp đồng Tương lai và Quyền chọn.
Hợp đồng Vĩnh viễn, còn gọi là perpetual hoặc perpetual futures, cho phép bạn theo dõi giá của một tài sản tiền điện tử mà không trực tiếp sở hữu tài sản đó và quyết toán hợp đồng vào một thời điểm trong tương lai. Khi nắm giữ Hợp đồng Vĩnh viễn, bạn có thể đầu cơ vào giá tài sản và quyết toán hợp đồng khi thấy phù hợp, vì loại hợp đồng này không có ngày đáo hạn (đúng như tên gọi).
Vị thế mua perpetual cho phép bạn mua tài sản vào một thời điểm trong tương lai. Ngược lại, vị thế bán perpetual được quyết toán khi bạn bán tài sản được theo dõi. Người nắm giữ perpetual trên Bybit, cũng như trên mọi nền tảng giao dịch khác, sẽ định kỳ trao đổi một khoản phí (gọi là phí funding) trong thời gian hợp đồng còn mở. Nếu giá perpetual của tài sản được theo dõi cao hơn giá Giao ngay, tỷ lệ funding dương sẽ được áp dụng và nhà giao dịch vị thế mua trả phí cho nhà giao dịch vị thế bán. Nếu giá perpetual thấp hơn giá Giao ngay, tỷ lệ funding âm sẽ được áp dụng và nhà giao dịch vị thế bán trả phí cho nhà giao dịch vị thế mua.
Tỷ lệ funding được cập nhật liên tục trên Bybit, nhưng phí chỉ được trao đổi tám giờ một lần, vào 07:00, 15:00 và 23:00 (giờ Việt Nam). Số phí funding mà hợp đồng của bạn phải trả hoặc được nhận phụ thuộc vào giá trị hợp đồng và tỷ lệ funding tiêu chuẩn.
Phí funding phải trả = giá trị vị thế × tỷ lệ funding

Hợp đồng Tương lai trên Bybit
Hợp đồng Tương lai theo dõi giá của một tài sản. Tuy nhiên, khác với Hợp đồng Vĩnh viễn, Hợp đồng Tương lai có ngày đáo hạn cố định và được quyết toán vào ngày đó. Chẳng hạn, Hợp đồng Tương lai có thể đáo hạn hằng tuần, hằng tháng hoặc hằng quý. Hợp đồng Tương lai được quyết toán vào 15:00 (giờ Việt Nam) trong ngày đáo hạn.
Bạn có thể mở vị thế mua hoặc bán đối với tài sản được theo dõi thông qua Hợp đồng Tương lai. Hợp đồng Tương lai USDT và USDC của Bybit được quyết toán bằng tiền mặt, nghĩa là bên bán hợp đồng thanh toán khoản lãi hoặc lỗ của bên mua bằng USDT hoặc USDC. Điều này khác với hợp đồng được quyết toán bằng coin, còn gọi là Hợp đồng Tương lai nghịch đảo, trong đó đơn vị tiền tệ quyết toán là một tài sản không phải stablecoin, chẳng hạn BTC hoặc Ether (ETH), còn giá trị hợp đồng được tính bằng USD.

Quyền chọn là hợp đồng Phái sinh theo dõi giá của một tài sản, có ngày đáo hạn cố định (tương tự Hợp đồng Tương lai) và trao cho bạn quyền nhưng không phải nghĩa vụ mua/bán tài sản vào ngày quyết toán. Bybit cung cấp hợp đồng Quyền chọn được ký quỹ và quyết toán bằng USDT cho BTC, ETH, Solana (SOL), Mantle (MNT), XRP (XRP) và Dogecoin (DOGE), cũng như Quyền chọn dựa trên USDC (USDC) cho BTC và ETH.
Tất cả sản phẩm Quyền chọn trên Bybit đều theo phong cách châu Âu, nghĩa là được quyết toán đúng vào ngày đáo hạn.
Hai loại Quyền chọn là quyền chọn mua và quyền chọn bán. Quyền chọn mua cho phép bạn mua tài sản được theo dõi vào ngày đáo hạn, còn quyền chọn bán cho phép bạn bán tài sản vào ngày đáo hạn.
Khi mở hợp đồng Quyền chọn, bạn phải trả một khoản phí gọi là Phí Quyền chọn. Nếu để hợp đồng Quyền chọn đáo hạn mà không mua/bán, bạn chỉ mất khoản Phí Quyền chọn đã trả, vì Quyền chọn không bắt buộc bạn phải mua/bán trước hoặc vào ngày đáo hạn (khác với perpetual và Hợp đồng Tương lai).

Các sản phẩm Phái sinh của Bybit cho phép bạn sử dụng đòn bẩy, tức dùng tiền của mình làm tài sản thế chấp và vay thêm tiền từ nền tảng để thực hiện giao dịch. Ví dụ: nếu bạn góp 1.000 USDT vốn tự có, gọi là Ký quỹ Ban đầu (IM), rồi vay 9.000 USDT, bạn có thể thực hiện giao dịch trị giá 10.000 USDT, gấp 10 lần so với khi chỉ dùng tiền của mình. Trong ví dụ này, bạn đang sử dụng đòn bẩy 10x.
Giao dịch đòn bẩy có thể khuếch đại cả lợi nhuận lẫn thua lỗ. Chẳng hạn, tỷ lệ đòn bẩy 10x nêu trên khiến mỗi mức lãi hoặc lỗ 1% trở thành mức chênh lệch 10% đối với vị thế của bạn. Vì vậy, bạn cần đặc biệt lưu ý đến một chỉ số quan trọng của hợp đồng Phái sinh, gọi là Ký quỹ Duy trì (MM). MM là mức ký quỹ tối thiểu bạn phải duy trì trong tài khoản để tránh bị thanh lý. Tùy theo giá trị vị thế mở, MM thường nằm trong khoảng 2% đến 4%.
Ba chế độ ký quỹ chính bạn có thể sử dụng trên UTA là Ký quỹ cô lập, Ký quỹ chéo và Ký quỹ Danh mục. Ở chế độ Ký quỹ cô lập, rủi ro thanh lý chỉ giới hạn trong số tài sản thế chấp cụ thể được thiết lập thủ công cho một vị thế. Chế độ Ký quỹ chéo sử dụng toàn bộ số dư tài khoản để ngăn tất cả vị thế mở bị thanh lý. Cuối cùng, chế độ Ký quỹ Danh mục tính mức ký quỹ dựa trên rủi ro ròng của toàn bộ danh mục, bao gồm các vị thế phòng vệ, Hợp đồng Tương lai và Quyền chọn, qua đó giảm đáng kể yêu cầu về vốn đối với các chiến lược phức tạp.
Ưu điểm chính của hợp đồng Phái sinh gồm tỷ lệ đòn bẩy cao, khả năng linh hoạt mở vị thế mua/bán và cơ hội phòng vệ. Trong khi đó, nhược điểm chính gồm rủi ro thanh lý liên quan đến đòn bẩy, chi phí funding đối với Hợp đồng Vĩnh viễn (perpetual), độ phức tạp cao hơn giao dịch Giao ngay và áp lực cảm xúc khi giao dịch do mức độ rủi ro tương đối cao.
Bảng dưới đây tóm tắt những khác biệt chính giữa giao dịch Giao ngay và Phái sinh.
| Giao ngay | Phái sinh |
Quyền sở hữu | Trực tiếp sở hữu tài sản | Theo dõi giá mà không trực tiếp sở hữu tài sản |
Rủi ro | Thấp hơn | Cao hơn |
Đòn bẩy | Không có trong giao dịch Giao ngay tiêu chuẩn | Lên đến 125x |
Phí | 0,1% | Thay đổi: phí funding cho perpetual, Phí Quyền chọn cho Quyền chọn |
Ngày đáo hạn | Không áp dụng | Cố định với Hợp đồng Tương lai và Quyền chọn; linh hoạt với perpetual |
Phù hợp với người mới | Có | Không |
Trường hợp sử dụng điển hình | Nắm giữ hoặc giao dịch để kiếm lời với rủi ro thấp hơn | Đầu cơ rủi ro cao; phòng vệ trong một số trường hợp |
Trong giao dịch Giao ngay, bạn trực tiếp sở hữu tài sản. Trong khi đó, Phái sinh cho phép đầu cơ vào giá tài sản bằng cách nắm giữ hợp đồng có kỳ hạn khác nhau mà không thực sự sở hữu tài sản. Giao dịch Giao ngay phù hợp với người mới hơn Phái sinh vì có mức độ rủi ro thấp hơn, ít phức tạp hơn, không khuếch đại rủi ro do đòn bẩy và có cơ cấu phí đơn giản hơn.
Đối với phần lớn nhà giao dịch tiền điện tử mới, giao dịch Giao ngay là lựa chọn phù hợp hơn Phái sinh vì những lý do đã nêu ở phần trên. Người mới giao dịch Giao ngay thường muốn kiếm lợi nhuận trong môi trường tương đối ít rủi ro, không bị cám dỗ hay chịu áp lực cảm xúc từ giao dịch đòn bẩy.
Người muốn thử giao dịch Phái sinh thường đã tích lũy một mức độ kinh nghiệm nhất định trong giao dịch tiền điện tử và hiểu rõ các rủi ro liên quan.
Để giao dịch an toàn trên Bybit:
Đảm bảo bạn hiểu các loại lệnh cơ bản
Bắt đầu với giao dịch Giao ngay hoặc dùng tỷ lệ đòn bẩy thấp nếu bạn quyết định thử Phái sinh
Tìm hiểu các loại lệnh nâng cao hơn như cắt lỗ và chốt lời để quản lý rủi ro giao dịch hiệu quả hơn
Hiểu các khoản phí liên quan đến từng loại giao dịch
Tránh để cảm xúc chi phối khi giao dịch
Mặc dù thị trường Giao ngay và Phái sinh đều có những ưu điểm riêng, Giao ngay là lựa chọn đơn giản và ít rủi ro hơn cho người mới bắt đầu giao dịch tiền điện tử. Nếu là người mới, bạn nên tiến từng bước, xây dựng sự tự tin qua giao dịch Giao ngay, trau dồi kiến thức và kinh nghiệm, đồng thời hiểu rõ rủi ro của giao dịch đòn bẩy. Chỉ sau đó bạn mới nên tham gia thị trường Phái sinh nếu muốn.
Đối với những người đã có kiến thức và kinh nghiệm cần thiết, thị trường Phái sinh mang lại sự linh hoạt, nhiều công cụ giao dịch và cơ hội thu lợi nhuận cao hơn.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Giao dịch tiềm ẩn rủi ro và có thể dẫn đến tổn thất tài chính. Giao dịch đòn bẩy và Phái sinh có thể khuếch đại thua lỗ. Bài viết này chỉ nhằm mục đích giáo dục và không cấu thành lời khuyên tài chính. |
#HọcCùngBybit
Không spam. Chỉ có nội dung hấp dẫn và cập nhật ngành trong không gian tiền điện tử